Gronden van Verlening

In artikel 2 van de Statuten van de Stichting Praemium Erasmianum staat: 

‘Het doel van de organisatie is de positie van de geesteswetenschappen, de sociale wetenschappen en de kunsten te versterken. De Stichting laat zich daarbij leiden door de culturele tradities van Europa en het gedachtegoed van Erasmus. Zij legt de nadruk op humanistische waarden zoals tolerantie, culturele veelvormigheid en ondogmatisch, kritisch denken. Deze waarden komen tot uitdrukking in de keuze van de laureaten en de invulling van de activiteiten. De Erasmusprijs is een onderscheiding voor personen of instellingen die een uitzonderlijk belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de cultuur of wetenschap, in Europa en daarbuiten.’

Overeenkomstig dit artikel heeft het Bestuur van de Stichting besloten de Erasmusprijs 2025 toe te kennen aan de Amerikaanse filosofe Donna Haraway. 

De prijs wordt verleend op de volgende gronden: 

Het thema van de prijs is dit jaar ‘de wetenschap van wat ons bindt.’ Veel geleerden en wetenschappers worden gedreven door het bewuste of onbewuste verlangen te ontdekken wat de mens van andere levende wezens onderscheidt. Donna Haraway beoogt precies het tegenovergestelde. Zij was een van de eerste wetenschappers – en beslist de meest vastberadene onder hen – die de aandacht vestigden op valse tegenstellingen zoals natuur versus cultuur of mens versus dier. Het feit dat we tegenwoordig niet meer voetstoots aannemen dat die dualismen bestaan is in belangrijke mate te danken aan het werk van Donna Haraway. Al sinds haar eerste publicaties is Haraway een pionier.

Weinig wetenschappers hebben zo’n breed intellectueel bereik als Donna Haraway. De jury prijst haar verkenning van een buitengewoon breed scala aan thema’s, van de vorm van embryo’s tot het samenleven met een hond. In haar publicaties verweeft ze met zorg verhalen die uit diverse media afkomstig zijn, zoals dromen, exacte wetenschappen, geschiedenis, science fiction, reclame en haar eigen persoonlijke ervaringen. 

Daarin geeft Haraway blijk van een groot, diepgaand talent om een breed publiek aan te spreken, ook ver buiten de grenzen van haar eigen discipline. Door het introduceren van nieuwe begrippen en metaforen biedt ze een innovatief, creatief en kritisch perspectief op de crises van onze tijd. Haar werk heeft generaties filosofen, wetenschappers en kunstenaars geïnspireerd in hun strijd tegen seksisme, racisme en speciësisme. Daardoor wordt Haraway beschouwd als een van de invloedrijkste stemmen in de filosofie en in de hedendaagse kunstwereld. 

Donna Haraway is een genereus, onbaatzuchtig denker. Wat het altruïsme van Haraway bijzonder maakt, is dat ze het niet beperkt tot mensen, maar het uitdrukkelijk uitstrekt naar andere wezens, levend en niet-levend.

De jury concludeert dan ook dat Haraway het werk van Erasmus in zijn geest voortzet.